Quên mật khẩu
 Đăng ký
Tìm
Xem: 215|Trả lời: 5
Thu gọn cột thông tin

[Bình] Góc chia sẻ cảm nhận về Truyện Kiều

[Lấy địa chỉ]
Đăng lúc 23-8-2018 18:11:30 | Xem tất |Chế độ đọc
Rất cảm ơn kites đã có chuyên mục này! ^^ Mấy hôm nay mình chép hộ, được xem hình của sách cũ Truyện Kiều chú giải thật là thích.
©2019 Kites.vn | ( l1 \, J! u+ u" LAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved$ R1 w: ]4 j+ h
Tuy nhiên là phần giới thiệu ở trên có đôi điều có vẻ khác với những gì hồi mình được học về Truyện Kiều. Mình cũng biết là chú giải Truyện Kiều thì có rất nhiều cách chú giải khác nhau. Nhưng tựu chung hồi xưa mình học (theo những gì mình nhớ) thì ý nghĩa của câu chuyện cũng quan trọng không kém so với sự trong sáng của ngôn ngữ tiếng Việt mà Nguyễn Du mang lại.
©2019 Kites.vn | . m, r- k7 n( Q+ \! w& uAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved- D9 G) Y  Z$ ]
Đó là điều mình học, nhưng càng lớn rồi thì càng thấy đồng cảm với cụ Hòe nhận xét, mình thấy chuyện này cũng không có gì hay. Nhưng mà theo xu hướng thời đại bây giờ thì có vẻ "cẩu huyết - máu chó" lắm lắm. Nhưng thực sự là ngôn từ thì không thể nào chê được. Quá nhiều cách ví von hay ho mà hôm nay đọc lại mới nhớ, à mình có thể nói như vậy, mà lâu rồi chợt bẳng đi chẳng nhớ dùng thế nào.
©2019 Kites.vn | " Z% ]+ [/ X, ]% ~1 }. e3 HAll rights reserved
©2019 Kites.vn | 8 F' M: T/ }* N$ h6 ^All rights reserved
Hôm nay tình cờ đọc được một bài này, mình chia sẻ với mọi người. Ai có cùng ý nghĩ gì thì chia sẻ cho vui nhé.
©2019 Kites.vn | ( a" e6 O5 n9 e1 HAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved3 g( Y( q6 [2 e% ]7 o
Mình viết ở dưới vì bài khá dài nha mọi người.
©2019 Kites.vn | All rights reserved# g! d. s# b3 a
©2019 Kites.vn | 5 m" A. d) n3 n; u8 M  KAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved" H* z4 F( X) G/ j. }) s9 j5 e# E
Trả lời

Dùng đạo cụ Báo cáo

 Tác giả| Đăng lúc 23-8-2018 18:15:15 | Xem tất
PHAN KHÔI VIẾT VỀ NGUYỄN DU VÀ “TRUYỆN KIỀU” (1955): PHÊ BÌNH “TRUYỆN KIỀU CHÚ GIẢI” CỦA LÊ VĂN HÒE
©2019 Kites.vn | 8 k& r: U' L0 L! p7 L7 f, kAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved/ k7 \! a9 d  W$ x8 L7 p
PHÊ BÌNH TRUYỆN KIỀU CHÚ GIẢI
©2019 Kites.vn | " S/ S2 e" C: d/ _* O9 k( XAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved, [  N5 [- c. D6 t; `
CỦA LÊ VĂN HÒE
©2019 Kites.vn |   J3 ~. k3 I/ c4 W4 ^# R  TAll rights reserved
©2019 Kites.vn | ( f& N" N: ^. B; y# {  c/ ~3 h" hAll rights reserved
Ông Lê Văn Hòe có xuất bản cuốn Truyện Kiều chú giải ở Hà Nội từ năm 1953, sách khổ lớn, dày 772 trang, là một cuốn sách viết rất có công phu, kỹ càng và đầy đủ, so với loại sách ấy đã ra từ trước đến giờ. Muốn viết bài phê bình nó, tôi phải đọc đi đọc lại nhiều lần mới dám hạ bút, tức là bài này. Với sự thận trọng ấy, tưởng cũng đủ tỏ một độc giả là tôi, biết quý chuộng và không phụ công lao của tác giả.
©2019 Kites.vn | $ x  P9 g; o& p- n0 uAll rights reserved
3 t; t$ j7 N( l" N# X3 K! ^©2019 Kites.vn | All rights reserved
Nhan sách là Truyện Kiều chú giải, nhưng mở đầu ra, người chú giải có đánh giá Truyện Kiều. Phần đánh giá chỉ có 2 trang mà thôi, nhưng tôi, tôi lại coi phần ấy là trọng yếu còn hơn 770 trang chú giải kia. Tôi chưa có thì giờ để thảo luận tỉ mỉ về phần chú giải vì nó khí bề bộn quá, cho nên trong bài phê bình này tôi chỉ mới nói trước về phần đánh giá.
©2019 Kites.vn | All rights reserved5 H1 q" }, q* |3 F' x: [
©2019 Kites.vn | 8 w8 }, Q2 F7 ]9 |All rights reserved
***
©2019 Kites.vn | All rights reserved1 {  e& N2 B) H/ d& b7 N
©2019 Kites.vn | * J; ?4 p" W, k2 |' k# M; vAll rights reserved
Dưới cái phó đề Truyện Kiều ở đầu sách, ông Hòe nói Truyện Kiều lấy sự tích ở Phong tình lục, một tiểu thuyết Trung Hoa “chẳng có giá trị gì mấy”, mà nhờ “ngọn bút tài tình của cụ Nguyễn Du đã biến hóa … thành một áng văn chương kiệt tác”.
©2019 Kites.vn | % @8 R" U5 [( X, q) h; @All rights reserved
/ [( N/ u: R  _©2019 Kites.vn | All rights reserved
Ông Hòe nói phải. Tôi hồi trước từng đọc Phong tình lục sách in, và mới đây, năm 1948 lại được đọc bản sách ấy chép tay của một nhà ở Yên Bái, thì thấy quả thật không có giá trị. Có lẽ vì nó không có giá trị cho nên mấy trăm năm nay nó đã tuyệt bản ở Trung Quốc. Đọc cả hai sách đem đối chiếu nhau, thì thấy Truyện Kiều cắt xén xê dịch nguyên văn Phong tình lục rất nhiều. Có những tình tiết ở nguyên văn không có thì thêm vào, hay là ở nguyên văn có rất rườm rà mà bớt đi. Do đó, chúng ta có thể nói Truyện Kiều không phải một tiểu thuyết dịch, cũng không phải phóng tác, mà là hoàn toàn sáng tác. (1)
©2019 Kites.vn | All rights reserved+ N2 e0 P3 R& @; o
4 e0 m+ s# E: W& s$ _0 P/ b8 O% b& ?©2019 Kites.vn | All rights reserved
Tiếp theo đó, ông Hòe tổng luận tánh chất và giá trị Truyện Kiều bằng ba đoạn văn rất gọn nhưng rất dứt khoát mà tôi phải sao lục đúng từng chữ ra đây để làm căn cứ cho sự thảo luận của tôi. Ông viết:
©2019 Kites.vn | All rights reserved4 T2 g, W4 j3 p! x7 }3 [2 |
% t1 c2 C2 w# |2 i  {+ H©2019 Kites.vn | All rights reserved
“Tác giả (chỉ Nguyễn Du) hình như muốn mượn Truyện Kiều để chứng minh và truyền bá một tư tưởng triết học tôn giáo. Tư tưởng ấy giá trị cũng tầm thường và chứng minh cũng chưa đúng xác.
©2019 Kites.vn | All rights reserved8 @( ^8 u+ R. b+ ~0 Q4 I
4 ]3 w3 [$ `: l. O5 n# s©2019 Kites.vn | All rights reserved
Nhưng giá trị Truyện Kiều không ở tư tưởng đạo đức, luân lý hay triết học, cũng không ở cốt truyện hay bố cục, kết cấu, chi tiết. Cái giá trị tuyệt đối của Truyện Kiều là ở văn chương, ở kỹ thuật miêu tả, tự sự và diễn đạt tình cảm của tác giả.
- @/ \' H  ~8 }# l( T( Z5 k©2019 Kites.vn | All rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved* B# p; Z+ `0 j6 o# T$ M5 p( V
Người ta tán thưởng Truyện Kiều, người ta học tập Truyện Kiều, là tán thưởng và học tập văn chương Truyện Kiều. Chính phần văn chương đó đã làmTruyện Kiều bất hủ”.
7 [+ Z* l( P2 |4 G. {©2019 Kites.vn | All rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved4 Z7 x' \3 k" I) ~
Theo đó, có thể đặt ra ba câu hỏi: 1/ Có phải tác giả muốn mượn Truyện Kiều để chứng minh và truyền bá một tư tưởng triết học tôn giáo không? 2/ Có phải cái giá trị tuyệt đối của Truyện Kiều là chỉ ở văn chương không? 3/ Có phải người ta tán thưởng học tập Truyện Kiều là chỉ tán thưởng học tập ở văn chương Truyện Kiều mà thôi không? Ba câu hỏi ấy, tôi muốn đảo ngược thứ tự lên, từ thứ ba đến thứ nhất mà giải đáp, tự nhiên thấy sự đánh giá của người chú giải là có đúng được phần nào hay hoàn toàn không đúng.
©2019 Kites.vn | 9 {5 Y4 Y6 Y. P$ X; i9 TAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved5 E/ A& p- j* U
***
©2019 Kites.vn | 9 c( B  h8 v# m( F' f$ P) F, Z' v7 zAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved: [5 e) F- U" l7 |$ [6 ?
Từ có Truyện Kiều gần một trăm rưởi năm nay, một số rất đông người Việt Nam từ thế hệ này đến thế hệ khác đều ham đọc nó, đến nỗi có nhiều câu trong đó đã thành ra ca dao và nhất là người ta đã dùng nó làm sách bói. Một số rất đông ấy gồm người gọi là thượng lưu cả đến người đàn bà nông thôn, người biết chữ cả đến người không biết chữ. Nói rằng tán thưởng học tập về văn chương, đối với người thượng lưu biết chữ còn có lẽ, chứ đối với người đàn bà nông thôn thì – văn chương, theo ông Hòe là kỹ thuật miêu tả, tự sự và diễn đạt tình cảm – họ có biết đâu mà tán thưởng và họ có cần học tập làm gì? Thế mà tôi thấy chẳng những có người biết chữ đọc trầm từng đoạn Truyện Kiều, mà đàn bà nông thôn cũng có người đọc trầm được từng đoạn Truyện Kiều. Vậy thì chúng ta phải tìm cho thấy trong Truyện Kiều có cái gì đó đã nói được cái điều trong lòng mọi người muốn nói, có cái gì đó đã thông cảm với mọi người, nên họ mới ưa thích đến như vậy, chứ còn văn chương chỉ là một phần phụ, một phần nhỏ mà thôi.
; s% c' c1 o3 @$ q% U©2019 Kites.vn | All rights reserved
+ K7 o# c# e) @8 X9 V9 h  c" I©2019 Kites.vn | All rights reserved
Tôi tin quyết như thế. Một tác phẩm được truyền tụng là nhờ nội dung của nó có chỗ thông cảm với mọi người, nếu không, chỉ có văn chương suông mà thôi, không được truyền tụng.
8 r; I- ~/ H( O8 }8 N©2019 Kites.vn | All rights reserved
' m* I! _; i" V7 Z: @. w4 i  P& G©2019 Kites.vn | All rights reserved
Lấy ca dao làm ví dụ. Có những câu ca dao truyền khẩu từ đời xưa mà bây giờ người ta vẫn nhắc đến, lại có những câu ca dao của văn sĩ làm ra in vào sách mà cho đến nay vẫn không ai nhắc đến, nó không thể thành ra được là ca dao. Ngồi trong một đám đông, ta thử hỏi xem có ai biết câu này không, thì chắc có người biết:
©2019 Kites.vn | All rights reserved2 s: r8 t- A0 o! g7 p- `8 w' O
5 x, U) z' l! N" i$ Y©2019 Kites.vn | All rights reserved
Râu tôm nấu với ruột bầu
* t" z- k  d/ K% A$ ]& {" O©2019 Kites.vn | All rights reserved
- N% P% n6 \: @8 r6 |- a0 A! m, Q©2019 Kites.vn | All rights reserved
Chồng chan vợ húp, gật đầu khen ngon (2)
©2019 Kites.vn | 7 J! y/ @) f5 |! N- QAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved+ U7 v& B" L7 V
Nhưng, thử hỏi có ai biết câu này không, thì tôi dám quyết mười mươi rằng không có ai biết cả:
; v9 A4 t1 Y  d8 G6 d©2019 Kites.vn | All rights reserved
©2019 Kites.vn | " ]" T) D6 O# I) F/ x4 [All rights reserved
Cảnh trời ai bán ta mua
©2019 Kites.vn | ( z  \- v0 V2 O9 l, oAll rights reserved
  N0 f8 I" f' G1 x: E  \5 ?( y  y8 x©2019 Kites.vn | All rights reserved
Mua non non Thúy, mua chùa chùa Hương
©2019 Kites.vn | All rights reserved2 ?  T- n( ~1 N# ^6 I* g
©2019 Kites.vn | 9 ^4 u/ `+ d/ r, D0 f8 gAll rights reserved
Mua hoa mới nở giữa vườn
©2019 Kites.vn | 4 b8 K9 X. |- K' l( r) `All rights reserved
( ~; d( t& {/ U©2019 Kites.vn | All rights reserved
Mua trăng mới mọc trên sườn núi cao
©2019 Kites.vn | 9 M" a6 V( Z$ T+ XAll rights reserved
/ }+ w6 ^  b% ]0 \; [6 _$ {©2019 Kites.vn | All rights reserved
Câu sau đó của Đoàn Như Khuê in trong tập Bể thảm của ông trước đây chừng hơn ba mươi năm. Văn chương của Đoàn Như Khuê cố nhiên là “kém” văn chương Nguyễn Du, nhưng cứ kể một câu ca dao này thì cái hay về văn chương của nó không kém câu nào trong Truyện Kiều hết, nhưng nó không được truyền tụng là vì nó không thông cảm với ai được hết. Với người giàu thì họ để tiền mua ruộng, với người nghèo thì họ đang ăn canh tôm nấu với ruột bầu, cả hai đều không thiết đến chuyện mua non Thúy, mà chùa Hương, mua hoa, mua trăng. Trái lại, câu trên có thể thông cảm với một số rất đông người Việt Nam là người nghèo, và thông cảm đến những người giàu mà biết nghĩ đến người nghèo nữa.
©2019 Kites.vn | . ?# S' \1 d* h3 A) ?" M7 E% Y; AAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved9 x+ I% V$ G/ i
Theo kinh nghiệm và chứng cứ đưa ra đó, tôi dám quả quyết nói cái kết luận của ông Hòe bảo rằng người ta tán thưởng học tập Truyện Kiều là chỉ tán thưởng học tập về mặt văn chương của nó là không đúng. Do đó, cũng lại quả quyết rằng Truyện Kiều sở dĩ bất hủ không phải chỉ cậy ở phần văn chương.
! r$ l! K7 i' O+ F7 i7 F©2019 Kites.vn | All rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved0 H0 z5 c- n( X; @! O0 {
Đã thế thì câu hỏi thứ hai cũng phải bị phủ nhận. Cái giá trị tuyệt đối của Truyện Kiều không phải ở văn chương. Một tác phẩm, không cứ tác phẩm gì, đều có hai phần: nội dung và hình thức. Nội dung là tư tưởng của tác phẩm, nó phải hợp với chân lý, có ích cho đời sống của mọi người, thì tác phẩm mới có giá trị. Còn hình thức, gồm thể tài, kỹ thuật của tác giả, tức ông Hòe gọi là văn chương, nó có giá trị chỉ khi nào nó đi đôi với cái nội dung lành mạnh làm cho tác phẩm đã có giá trị rồi. Nay tư tưởng của Truyện Kiều, theo ông Hòe thấy là tư tưởng triết học tôn giáo, đã bị ông chê là tầm thường, chưa đúng xác, thì chỉ một mình văn chương làm sao cho có được giá trị tuyệt đối? Chúng ta khi đọc một bài báo, một cuốn sách, dám bĩu môi chê rằng thứ đồ văn chương rỗng toách, thế là bởi nó không có nội dung, không có tư tưởng, thì cũng không có giá trị.
©2019 Kites.vn | : S3 K2 B4 s! T# U% F' rAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved/ Z- D- F  ~. s2 |" I7 {, q
Câu hỏi thứ nhất phải đặt lại một cách ngay thật hơn: Có phải tác giả muốn mượn Truyện Kiều để chứng minh và truyền bá một tư tưởng triết học tôn giáo không? Và tư tưởng ấy có phải cũng tầm thường và chưa đúng xác không? Nếu thế thì tôi xin nhận phần nửa dưới, chịu ông Hòe phán đoán là đúng, nhưng vẫn phủ nhận phần nửa trên.
©2019 Kites.vn | 5 q/ i8 G( O+ A* J& LAll rights reserved
$ o; ]  T; w& I©2019 Kites.vn | All rights reserved
Tôi rất đồng ý với lời phán đoán ấy của nhà chú giải. Trong Truyện Kiều, những cái triết lý “tài mạng ghét nhau”, “muôn sự tại trời”, rồi lại “quả kiếp nhân duyên”, “tu là cội phúc”, rồi lại “chữ tâm bằng ba chữ tài”, nhồi chung Nho, Phật với Đạo, thật là “lúng túng chẳng xong bề nào”. Cuối phần chú giải, ông Hòe có chỉ ra nhiều cái mâu thuẫn trong lý luận của Nguyễn Du, cho rằng lý luận ấy không đi đến đâu hết, không giải quyết được gì hết, thật là xác đáng.
©2019 Kites.vn | ' \* Z" s6 X9 i2 _  cAll rights reserved
6 e( v0 r4 @$ N: L$ G4 w4 j3 h©2019 Kites.vn | All rights reserved
Nhưng có phải Nguyễn Du định bụng chứng minh và truyền bá cái triết lý lúng túng vô giá trị ấy không? Điều này chúng ta nên xét lại.
©2019 Kites.vn | # M! y& g; Q( g8 v2 uAll rights reserved
©2019 Kites.vn | & E8 v' c# k4 J# y" W7 DAll rights reserved
Tôi thấy không phải thế. Cái mà Nguyễn Du muốn tuyên truyền là cái gì kia, nội dung tư tưởng của Truyện Kiều là ở chỗ nào kia, chứ không phải ở triết học tôn giáo muốn chứng minh và truyền bá như ông Hòe nói. Ông Hòe nói mà còn dè dặt bằng hai chữ  “hình như”, nghĩa là ông còn chưa dám chắc, thì hình như ông cũng đã rắp muốn hiểu như tôi hiểu.
©2019 Kites.vn |   t; b* q( e" A9 G7 f! E! i% xAll rights reserved
2 q" c9 _: u! X+ [5 S, P9 u& L©2019 Kites.vn | All rights reserved
Muốn biết Nguyễn Du tại sao vấp phải cái lúng túng ấy mà không gỡ mình ra được, thì phải biết Nguyễn Du là một nhà nho chánh tông, mà nhà nho thì thường mang trong mình một cái mâu thuẫn lớn, hễ gặp hồi khó xử thì đâm ra lúng túng. Cái mâu thuẫn ấy mang từ đời Khổng Tử thẳng đến hết thảy các nhà nho, đến Nguyễn Du, cho nên chúng ta cũng không thể trách Nguyễn Du. Về điểm này, tôi sẽ nói rõ ở một đoạn dưới.
©2019 Kites.vn | - @: u7 m; ]# d1 p+ H/ SAll rights reserved
©2019 Kites.vn | All rights reserved$ X% g) [/ L  x* M1 [
Một tác phẩm cổ điển như Truyện Kiều, được cả nước yêu chuộng từ xưa đến nay, tất nhiên là có cái nội dung cao quý của nó, ta phải tìm để hiểu. Còn cái điều ta thấy là tầm thường, chưa đúng xác, chưa phải là nội dung đâu, đó là những cái nhược điểm bởi tác giả bị thời đại hạn chế mà phải có, nên được khoan thứ. Ở Trung Quốc hiện nay, Thủy hử, Hồng lâu mộng được đề cao lắm, mà hai cái tiểu thuyết ấy đều có những chỗ lệch lạc chẳng khác gì Truyện Kiều.
©2019 Kites.vn | All rights reserved9 _+ q0 n/ Z3 O8 C4 ~* H
4 i1 b( g3 {5 ]©2019 Kites.vn | All rights reserved
***
©2019 Kites.vn | " L2 p  Z: ]0 I) v" z% DAll rights reserved
©2019 Kites.vn | 2 {0 R8 U0 p' ]( EAll rights reserved
Trước khi trình bày cái nội dung, cái tư tưởng tiến bộ dễ thông cảm của Truyện Kiều, tôi cần phải chỉ ra cái động cơ Nguyễn Du viết Truyện Kiều, để thấy rằng không phải vì muốn chứng minh và truyền bá một triết học tôn giáo nào, và cũng để thấy rằng cái nhược điểm trong Truyện Kiều là do bản chất của tác giả nó mà phải có.
, l2 b7 `0 O4 r! l" m4 h2 U©2019 Kites.vn | All rights reserved
©2019 Kites.vn | 7 L2 q7 p/ l! q3 f% X1 VAll rights reserved
Nguyễn Du thi đỗ làm quan từ hồi còn nhà Lê, và cha anh đều làm quan to thời Lê mạt, triều vua Cảnh Hưng. Nhà Lê từ trung hung đến triều Cảnh Hưng, bị họ Trịnh cướp cả chính quyền; cả gia đình Nguyễn Du tự nhận mình là làm tôi nhà Lê, chứ kỳ thực là làm tôi nhà Trịnh. Bản lãnh của nhà nho là trung và hiếu, đã nêu lên cái nguyên  tắc “trung thần bất sự nhị quân”, mà như thế, là đã phản nguyên tắc rồi, tự mình đã mâu thuẫn với mình rồi. Chúng ta muốn hiểu Nguyễn Du, muốn hiểu Truyện Kiều, trước hết phải nắm lấy chỗ đó, đó là cái thai đẻ ra mọi nhược điểm.
1 R: b- W' Y+ l* u©2019 Kites.vn | All rights reserved
: C& _9 I+ `0 L, I# Q©2019 Kites.vn | All rights reserved
Nguyễn Huệ diệt Lê Trịnh, Nguyễn Du từng toan chống lại, nhưng bị thất bại. Lui về quê, tự xưng là “Hồng Sơn lạp hộ”, Nguyễn Du tỏ ý không chịu thần phục Tây Sơn. Tây Sơn thống trị nước Nam chỉ độ mươi năm, giá còn thống trị mãi thì Nguyễn Du có sẽ ra làm tôi Tây Sơn không, tôi không dám biết. Cái nghĩa lớn “tùy thời” và cái chí lớn “đắc quân hành đạo” của nhà nho ghê gớm lắm, không ai có thể đoán trước được.
©2019 Kites.vn | All rights reserved2 T7 F3 }/ x, A2 O! `# p
©2019 Kites.vn | All rights reserved  f" S( O: E' V1 x$ a
Nguyễn Phúc Án