Quên mật khẩu
 Đăng ký
Tìm
Xem: 125|Trả lời: 0
Thu gọn cột thông tin

[Phong tục] Tóc da giữ được tròn trung hiếu

[Lấy địa chỉ]
Đăng lúc 13-5-2021 12:57:52 | Xem tất |Chế độ đọc
Hôm nay mình muốn chia sẻ với các bạn một bài viết tình cờ đọc được trong tủ sách cũ của gia đình.
©2022 Kites.vn | All rights reserved+ B( e: F7 y$ H. K: R* c+ q
©2022 Kites.vn | 5 s$ c& Z: G! {) ], ?; e9 o! ]All rights reserved
©2022 Kites.vn | All rights reserved8 m; ^& o) @1 j6 b
) }1 r; @% {: R- p( A- E©2022 Kites.vn | All rights reserved
©2022 Kites.vn | 5 X2 q1 _# W/ t/ l$ b. M9 LAll rights reserved
TÓC DA GIỮ ĐƯỢC TRÒN TRUNG HIẾU
©2022 Kites.vn | All rights reserved' K* I2 j( B, J+ _- \1 z  z0 d
(Thái Văn Kiểm biên khảo - tạp chí Bút Hoa)

©2022 Kites.vn | All rights reserved- x4 o' k, [6 p9 h# W) V
©2022 Kites.vn | 9 z& C5 S2 r8 X) Y/ `5 KAll rights reserved
Sợi tóc tuy nhỏ bé mà tầm quan trọng lại rất lớn. Nhờ sợi tóc mà người ta phân biệt được các sắc dân trên thế giới, nam giới với nữ giới, già với trẻ, v.v… Cũng nhờ sợi tóc mà người ta tìm ra manh mối các vụ án đã làm chấn động dư luận trong một thời nào. Và cũng vì sợi tóc mà có những dân tộc xung đột với nhau, có những đoàn người rời bỏ đất nước, ra đi để bảo toàn tóc tai thân thể, để bảo vệ phong tục tập quản của tổ tiên để lại.
5 N' `* n# \$ N# q©2022 Kites.vn | All rights reserved
Theo sách Lễ Ký, quyển I, thiên Vương Chế, do Đức Khổng Tử san định, thì xưa kia, chung quanh Trung Quốc, có nhiều sắc dân với những phong tục dị biệt khó thay đổi, như là:
©2022 Kites.vn | " {8 ^5 ]5 d; \8 L# ZAll rights reserved
Người phương Đông thì “bỉ phát văn thân” (búi tóc, vẽ mình);
©2022 Kites.vn | All rights reserved/ r# ]% y: k3 X! u! @
Người phương Nam thì “điêu đề giao chỉ” (chạm trán, hai ngón chân cái giao lại);
©2022 Kites.vn | ( I: f' _" W. b1 P: VAll rights reserved
Người phương Tây thì “bỉ phát y bì” (búi tóc, mặc áo dài);
& B( b5 f0 P5 e+ D$ \. z' L©2022 Kites.vn | All rights reserved
Người phương Bắc thì “y vũ huyệt cư” (mặc áo lông, ở hang lỗ).
©2022 Kites.vn | All rights reserved( l( Q8 M8 _/ Y: E  Z3 {2 l
9 d( E* v6 U6 h: Q©2022 Kites.vn | All rights reserved
Chúng ta nhớ rằng giống Bách Việt xưa kia rải rác khắp miền Hoa Đông, Hoa Nam lan xuống tới Việt Thường, mà biên cương phía Nam có thể là đèo Hải Vân hiện tại. Bản tính của người Việt là ưa sống một cuộc đời phóng khoáng, thích qua sông lội suối, vượt đèo vượt núi, cho nên chúng ta không lấy gì làm lạ khi thấy “tự điển” giải thích chữ Việt có nghĩa là “vượt”. Nói một cách khác, chữ Vượt do chữ Việt mà ra.
©2022 Kites.vn | 2 \# g- n- C" p  X6 q' k+ RAll rights reserved
Suốt trong mấy nghìn năm lịch sử, người Việt đã lan tràn khắp Đông Nam Á, tùy nơi thiên thời, địa lợi, nhân hòa, mà tiến theo các hướng Nam, Bắc, Đông, Tây, tạo ra một địa bàn sinh hoạt rộng lớn, trong đó tất nhiên là có Lưỡng Quảng, tức là nước Nam Việt xưa do Triệu Đà khai lập, mà sau này vua Quang Trung sẽ có lý do chính đáng để đòi hỏi. Cho nên chúng ta không thể viện một lẽ gì để loại Triệu Vũ Vương (207 - 137 trước Tây Lịch) ra ngoài lịch sử oai hùng của dân tộc Việt.
4 o1 o2 c7 k+ Z! C©2022 Kites.vn | All rights reserved
Địa bàn sinh hoạt của người Việt có nhiều sông ngòi và gần biển. Sông ngòi thuận lợi cho việc cày cấy ruộng vườn; biển hồ thuận lợi cho nghề chài lưới và lặn lội kiếm hạt trai. Những người chuyên sống về đồng áng thì “búi tóc” cho gọn; còn những kẻ chài lưới thì phải “cắt tóc” ngắn, để khỏi vướng phải những cây san hô, những kẹt đá ở dưới biển.
©2022 Kites.vn | ! {' ?1 \, z/ YAll rights reserved
Cho nên sách “Tả truyện” có ghi rằng: người phương Nam có tục “đoạn phát văn thân” (cắt tóc vẽ mình). Sách “Hoài nam tử” có giải thích lý do như sau: phía Nam dãy núi Cửu Nghi, thuộc huyện Ninh Viễn, tỉnh Hồ Nam, việc trên cạn thì ít mà việc dưới nước thì nhiều, bởi thế nhân dân phải cắt tóc, vẽ mình cho giống loài trùng có vảy, tức là loài cá, thuồng luồng, và các giống thủy vật tương đương.
©2022 Kites.vn | All rights reserved; X& h& ?- M5 T
Nói tóm lại, người Việt khác với người Hán về căn bản sinh hoạt: một đàng sống nhiều về nghề chài lưới và đương nhiên hướng về biển (vocation maritime); một đàng sống nhiều về canh mục và đương nhiên hướng về lục địa (vocation continentale).
7 n3 g' C, u3 f) d# e) X& n©2022 Kites.vn | All rights reserved
©2022 Kites.vn |   Q6 r/ r% P# SAll rights reserved
Trải qua 10 thế kỷ Bắc thuộc (111 trước Tây Lịch cho tới 939 sau Tây Lịch), dân tộc Việt đã chịu ảnh hưởng sâu đậm của văn hóa Trung Quốc. Các ông Tích Quang, thái thú Giao Chỉ, Nhâm Diên, thái thú Cửu Chân, rồi đến ông Sĩ Nhiếp, thái thú Giao Chỉ, đã truyền bá văn học của Hán tộc tại nước ta, buộc dân ta để tóc dài và cài áo về phía tay mặt (hữu nhậm).
5 o6 M% c  \. w©2022 Kites.vn | All rights reserved
Sau khi giành lại độc lập với Ngô Quyền, dân Việt đã trở  lại dần dần với những tục lệ cổ truyền, như nhuộm răng, búi tóc chẳng hạn. Sử gia Mã Đoan Lâm ở hậu bán thế kỷ XIII, tác giả bộ sách vĩ đại “Văn Hiến Thông Khảo”, mà hầu tước Hervey de Saint Denys đã phiên dịch là “Ethnographie des peuples étrangers à la Chine”, có ghi những nhận xét tỉ mỉ về trang phục của người Việt và nhất là về cái đầu tóc như sau:
6 l$ O8 h: f, q% W8 U9 b©2022 Kites.vn | All rights reserved
“Không phân biệt địa vị xã hội, tất cả các từng lớp nhân dân của xứ này (Giao Chỉ), đều búi tóc lên đỉnh đầu và đi chân trần. Vua cũng búi tóc và gắn dính lại với một cây kim vàng”. Cây kim này ngày nay ta gọi là “lông nhím” vậy.
©2022 Kites.vn | All rights reserved+ J2 B% \  m0 {! o$ Z3 {: A
Dưới đời nhà Trần, dân ta đều cắt tóc, theo sách Kiến Văn Tiểu Lục của Lê Quý Đôn, là vì ảnh hưởng của Phật Giáo, được tôn làm quốc giáo. Đến khi nhà Minh qua xâm chiếm nước ta, vào đầu thế kỷ XV (1406 - 1427), Hoàng Phúc ra lệnh để tóc dài, cấm cắt tóc, răng phải để trắng, không được nhuộm, đàn bà con gái phải bận quần dài áo ngắn, giống như người Tàu vậy.
©2022 Kites.vn | 7 k4 O; s; b+ B# Z& w! QAll rights reserved
, R2 J3 m& r' _6 z  O: O©2022 Kites.vn | All rights reserved
Đến khi Lê Lợi khởi nghĩa từ đất Lam Sơn (1418), sau mười năm kháng chiến, đã khôi phục được giang sơn và duy trì những phong tục cũ, trong đó có tục lệ cắt tóc. Cho nên trong bài hịch của Lê Duy Mật đánh chúa Trịnh có một đoạn ca tụng vua Lê Thái Tổ như sau:
©2022 Kites.vn | $ f3 q" G( Y3 i6 ^  m& HAll rights reserved
“Hịch rằng:
©2022 Kites.vn | 3 n% J$ [: J- N6 `  k1 H: zAll rights reserved
Đấng văn tôn văn tử, thù cha ông chi để tội Trời; người vương thổ vương thần, lòng trung nghĩa phải toan vì nước.
©2022 Kites.vn | All rights reserved, ?3 G. s. q$ ~- Q, A) V- T+ V# h9 U
Nhớ từ thuở:
©2022 Kites.vn | All rights reserved  G% e7 H9 v, X  D# o8 m7 r
Đất Lam Sơn khởi nghĩa, vua Thái Tổ ra uy.
©2022 Kites.vn | All rights reserved, |5 m! ~: P; H+ B$ x; e
Rút gươm thiêng chém quách Liễu Thăng; lên ngôi báu dựng đồ Nam Việt.
©2022 Kites.vn | ) a9 e" l$ m: N; b4 Q6 FAll rights reserved
Dài tóc lại nên ngắn tóc; đầu đội ơn công đức vô cùng.
- U3 ?3 l+ K( W# a" P( R+ C©2022 Kites.vn | All rights reserved
Trắng răng đổi được đen răng, miệng đọc chữ thái bình hữu tượng.”
©2022 Kites.vn | " @3 T" v; Q' T! a  uAll rights reserved
Tuy nhiên sự cắt tóc, cạo trọc như các nhà sư, chẳng qua là một phản ứng nhứt thời chống lại chế độ nhà Minh. Lần hồi các nhà Nho trong nước cũng phản ứng lại Phật Giáo, rất thịnh hành dưới thời nhà Trần, nhưng đã bắt đầu kém ảnh hưởng và không được suy tôn bằng Nho Giáo như dưới thời nhà Hậu Lê; cho nên các đồ đệ Nho Giáo đều để tóc dài, cho khác biệt với sư sãi, nhất là từ khi vua Lê Thánh Tông (1460 -1497) lập ra Tao Đàn Nhị Thập Bát Tú, đánh dấu thời kỳ cực thịnh của Nho Giáo. Một chỉ dụ của vua Thánh Tông cấm dân ta không được cắt tóc ngắn, chỉ trừ các sư sãi mà thôi.
& C& F8 M' E8 n- x2 d4 j/ `©2022 Kites.vn | All rights reserved
Sở dĩ các đồ đệ của Nho Giáo chủ trương không cắt tóc là vì trong sách Luận Ngữ, thiên Chính Nghĩa, Hiếu Kinh Vân, quyển 9, có dạy rằng:
©2022 Kites.vn | , f& d8 v! M. T! G4 I" ?+ TAll rights reserved
“Thân thể phát phu, thụ chi phụ mẫu, bất cảm hủy thương” (thân thể tóc da, nhận được của cha mẹ, không được làm hư hỏng).
©2022 Kites.vn | 9 H) r) ~# S, ~% e& dAll rights reserved
Sau khi nhà Minh bên Tàu bị nhà Thang (Mãn Châu) lật đổ năm 1644, chúng ta chứng kiến một sự xáo trộn lớn lao về trang phục, không những riêng cho Trung Quốc, mà còn có ảnh hưởng qua tới Việt Nam nữa. Nhà Mãn Thanh buộc dân Trung Hoa, thuộc Hán tộc phải tỉa tóc róc bím, kết đuôi sam (coiffure en queu de limule), để tòn teng sau vai. Một số sĩ phu người Tàu, trung thành với nhà Minh, cương quyết bỏ xứ sở đi, di cư sang Việt Nam, nơi đất lành chim đậu, trong đó có Mạc Cửu đã đổ bộ Hà Tiên, Trần Thượng Xuyên tới Biên Hòa và Dương Ngạn Địch tới Mỹ Tho, vào cuối thế kỷ XVII.
©2022 Kites.vn | All rights reserved2 a9 ]1 S/ W0 J9 a" w
Sau này, khi cụ Trịnh Hoài Đức (1765 - 1825) về thăm đền thờ họ Mạc tại núi Lăng, Hà Tiên, cụ có để lại một câu đối đầy ý nghĩa, đến nay vẫn còn trông thấy:
©2022 Kites.vn | All rights reserved. q+ Z3 z+ [- d) W2 \
“Tự gia phu phát hoàn trung hiếu
©2022 Kites.vn | All rights reserved9 W1 i# e  T4 [( Z6 ]' _. e% `/ w
Phù hải ba đào ngoại tử sanh”
6 ~$ i4 h9 y# c4 ^6 X2 q  P©2022 Kites.vn | All rights reserved
mà Đông Hồ tiên sinh đã dịch như sau:
©2022 Kites.vn | 5 K- m# J! R$ VAll rights reserved
        “Tóc da giữ được tròn trung hiếu
- ~- G& G' ]- p©2022 Kites.vn | All rights reserved
        Sóng gió lo gì chuyện tử sanh”
©2022 Kites.vn | All rights reserved. y0 @7 a* r5 f$ W' a+ Z& m
Đến khi vua Lê Chiêu Thống và bầy tôi là Lê Quýnh, Lê Doãn, Lê Dĩnh, v.v… gồm hơn mười người, chạy trốn sang Tàu năm 1789, họ bị Phúc An Khang lừa phỉnh phải tỉa tóc, gióc bím, vận phục như người Tàu, chỉ trừ Lê Quýnh là nhất định không chịu. Lê Quýnh nói rằng: “Ông cho gọi chúng tôi đến đây chẳng bàn được việc gì, lại dụ dỗ chúng tôi đổi áo gióc tóc, ấy là nghĩa gì? Tôi nói cho ông biết: đầu chúng tôi có thể chặt được, chứ tóc không gióc; da có thể lột được, chứ áo nhất quyết không đổi”.
% N- G2 T6 K6 N! H1 s+ h% _6 L©2022 Kites.vn | All rights reserved
©2022 Kites.vn | " v' t0 M: p) S: DAll rights reserved
Nghĩa khí thay lời nói của một trung thần nhà Lê, đáng được lưu danh trong sử sách!
/ p8 b6 L, l* R3 p8 F©2022 Kites.vn | All rights reserved
Dưới thời Pháp thuộc, chúng ta đã một lần chứng kiến việc cắt tóc ngắn, phát khởi từ Quảng Nam Quảng Ngãi, hồi đầu thế kỷ XX, để phản đối sưu cao thuế nặng. Và từ đó phong trào tràn lan khắp nước, tuy không phải để phản đối sưu thuế nữa, nhưng để cho thuận tiện công việc làm ăn, hợp với trào lưu sống động, giữa một thế giới ganh đua giành sống.
©2022 Kites.vn | 3 a" ]7 q) `9 G* k$ `" CAll rights reserved
(Bảo Tàng Viện ngày 27 tháng 6 năm 1963)
©2022 Kites.vn | ; J9 v# |( c, b7 qAll rights reserved
©2022 Kites.vn | % f8 Z% Y2 [. o& d/ h9 PAll rights reserved
Trả lời

Dùng đạo cụ Báo cáo

Bạn phải đăng nhập mới được đăng bài Đăng nhập | Đăng ký

Quy tắc Độ cao

Trả lời nhanh Lên trênLên trên Bottom Trở lại danh sách